هشدار درباره شوک بنزینی؛ بنزین ۳۰ تا ۴۰ هزار تومانی با دلار و طلا چه میکند؟
بازار ارز و طلا روز شنبه با جهش قابلتوجه قیمتها روبهرو شد؛ افزایشی که همزمان با اظهارات دونالد ترامپ و انتشار شایعاتی درباره افزایش قیمت بنزین تا محدوده ۳۰ و ۴۰ هزار تومان رخ داد.
به گزارش سایت خبری عصرنما، بازارهای ارز و طلا معاملات روز شنبه را با افزایش قابلتوجه قیمتها پشت سر گذاشتند؛ جهشی که بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که چه عاملی انتظارات تورمی را در بازار تقویت کرده و قیمت دلار و طلا را تحت فشار قرار داده است؟
در نگاه نخست، بخشی از واکنش بازار به اظهارات اخیر دونالد ترامپ نسبت داده میشود؛ اما کامران سلطانی، دبیر پیشین کانون صرافان ارز، معتقد است نمیتوان تمام جهش اخیر را تنها با اظهارات رئیسجمهور آمریکا توضیح داد.
او عامل دیگری را مورد توجه قرار میدهد: شایعات مربوط به افزایش شدید قیمت بنزین.
شایعه بنزین ۳۰ و ۴۰ هزار تومانی چه اثری بر بازار گذاشت؟
سلطانی با اشاره به فضای معاملات روز شنبه میگوید مطرح شدن ارقامی مانند ۳۰ و ۴۰ هزار تومان برای هر لیتر بنزین، فضای روانی بازار را بهشدت تحت تأثیر قرار داده و به افزایش نوسانات دامن زده است.
البته این ارقام در حال حاضر باید بهعنوان شایعه و سناریوی مطرحشده در بازار تلقی شوند و نه نرخ قطعی یا مصوب بنزین.
با این حال، بازارها همیشه منتظر اجرای یک تصمیم نمیمانند. گاهی تنها افزایش احتمال یک شوک قیمتی کافی است تا انتظارات معاملهگران تغییر کند.
در چنین شرایطی، فعالان اقتصادی تلاش میکنند اثر احتمالی افزایش هزینه حملونقل، تولید و خدمات را پیشاپیش در تصمیمهای خود لحاظ کنند و همین رفتار میتواند بازار ارز، طلا و حتی برخی کالاها را تحت تأثیر قرار دهد.
چرا افزایش قیمت بنزین میتواند دلار را تحت تأثیر قرار دهد؟
رابطه قیمت بنزین و دلار الزاماً مستقیم و مکانیکی نیست، اما یک متغیر مهم میان این دو قرار دارد: انتظارات تورمی.
اگر جامعه انتظار داشته باشد افزایش شدید قیمت بنزین به رشد هزینه حملونقل و سپس افزایش قیمت کالاها و خدمات منجر شود، تقاضا برای داراییهایی که از نگاه بخشی از جامعه پوششدهنده تورم هستند، میتواند افزایش پیدا کند.
ارز و طلا از مهمترین این بازارها هستند.
به همین دلیل حتی پیش از آنکه آثار واقعی یک سیاست در شاخصهای اقتصادی دیده شود، انتظار اجرای آن میتواند بر رفتار معاملهگران اثر بگذارد.
هشدار درباره موج دوم افزایش قیمتها
نگرانی اصلی سلطانی تنها افزایش قیمت بنزین نیست؛ بلکه دامنه سرایت این افزایش به سایر بخشهای اقتصاد است.
بنزین یکی از قیمتهای حساس در اقتصاد ایران است و تغییر شدید آن میتواند بهصورت مستقیم یا غیرمستقیم بر هزینه جابهجایی افراد و کالاها اثر بگذارد.
اگر افزایش هزینه حملونقل به قیمت تمامشده کالا و خدمات منتقل شود، موج اولیه افزایش قیمت میتواند به بخشهای دیگر اقتصاد سرایت کند.
در مرحله بعد نیز افزایش انتظارات تورمی ممکن است خود به عامل دیگری برای رشد قیمتها تبدیل شود.
به بیان سادهتر، خطر زمانی افزایش پیدا میکند که اقتصاد وارد چرخهای شود که در آن افزایش قیمت سوخت، رشد انتظارات تورمی، افزایش نرخ ارز و سپس افزایش دوباره هزینه تولید و کالاها یکدیگر را تقویت کنند.
«مهار تورم ممکن است بسیار دشوار شود»
دبیر پیشین کانون صرافان ارز نسبت به ابعاد احتمالی چنین شوکی هشدار میدهد.
به اعتقاد سلطانی، اگر قیمت بنزین با شدتی که در برخی شایعات مطرح شده افزایش پیدا کند، دامنه جهش قیمتها میتواند بسیار گستردهتر از چیزی باشد که در شرایط فعلی امکان پیشبینی دقیق آن وجود دارد.
او معتقد است در چنین سناریویی، مهار تورم میتواند بسیار دشوار و حتی در برخی مقاطع ناممکن شود.
اهمیت این هشدار زمانی بیشتر میشود که اقتصاد همزمان با عوامل متعدد مؤثر بر انتظارات تورمی، تحولات سیاسی و نوسانات بازار ارز نیز روبهروست.
افزودن یک شوک بزرگ داخلی به این مجموعه میتواند مدیریت بازارها را پیچیدهتر کند.
بنزین؛ فقط یک کالای مصرفی نیست
اهمیت قیمت بنزین در اقتصاد ایران را نمیتوان صرفاً با سهم آن در هزینه سوخت خانوار سنجید.
تغییر قیمت بنزین از نظر روانی نیز یکی از حساسترین سیگنالهای اقتصادی برای جامعه محسوب میشود.
افزایش شدید قیمت سوخت میتواند این انتظار را ایجاد کند که هزینه بسیاری از کالاها و خدمات نیز در آینده افزایش خواهد یافت؛ حتی در بخشهایی که سهم مستقیم بنزین در هزینه تمامشده آنها چندان بالا نیست.
همین مسئله باعث میشود نحوه اعلام، زمان اجرای احتمالی، میزان افزایش و سیاستهای جبرانی دولت در هرگونه اصلاح قیمت سوخت اهمیتی تقریباً هماندازه خود قیمت داشته باشد.
دلار و طلا به استقبال تورم میروند؟
رفتار بازارهای روز شنبه یک پیام مهم دارد: بازار تنها به اتفاقی که رخ داده واکنش نشان نمیدهد؛ بلکه به اتفاقی که تصور میکند ممکن است رخ دهد نیز واکنش نشان میدهد.
اگر معاملهگران احتمال افزایش تورم آینده را بالا ارزیابی کنند، تقاضا برای ارز و طلا میتواند پیش از نمایان شدن اثر افزایش هزینهها در آمار رسمی افزایش یابد.
از همین رو سلطانی معتقد است نمیتوان جهش اخیر ارز و طلا را صرفاً نتیجه اظهارات ترامپ دانست و باید فضای ایجادشده پیرامون قیمت بنزین را نیز در تحلیل رفتار بازار در نظر گرفت.
یک تصمیم قیمتی با پیامدهای فراتر از پمپبنزین
بحث درباره اصلاح قیمت بنزین سالهاست با موضوعاتی مانند ناترازی انرژی، رشد مصرف، قاچاق سوخت و فشار مالی دولت گره خورده است.
اما مسئله فقط ضرورت یا عدم ضرورت اصلاح قیمت نیست؛ چگونگی اصلاح قیمت نیز اهمیت تعیینکننده دارد.
افزایش ناگهانی و شدید قیمت، بدون مدیریت انتظارات تورمی و طراحی سیاستهای جبرانی، میتواند هزینه اقتصادی یک تصمیم را بسیار بیشتر کند.
هشدار مطرحشده از سوی دبیر پیشین کانون صرافان ارز نیز دقیقاً ناظر بر همین مسئله است.
اگر سناریوی بنزین ۳۰ یا ۴۰ هزار تومانی صرفاً یک شایعه باشد، شفافسازی سریع درباره آن میتواند بخشی از فضای روانی بازار را کنترل کند.
اما اگر سیاستگذار واقعاً در حال بررسی افزایش قابلتوجه قیمت بنزین است، پرسش مهمتری مطرح میشود:
دولت برای جلوگیری از انتقال شوک بنزین به تورم، قیمت دلار، طلا، حملونقل و قیمت کالاهای اساسی چه برنامهای دارد؟
افزایش قیمت بنزین ممکن است از یک جایگاه سوخت آغاز شود، اما آثار یک تصمیم بزرگ و ناگهانی میتواند بسیار دورتر از پمپبنزین دیده شود.
انتهای پیام/
-
در حالی که وزیر جهاد کشاورزی از «رو به پایین بودن قیمت کالاهای اساسی و مواد غذایی» سخن میگوید، تورم ۱۲۸ درصدی خوراکیها، صدها پرونده در زنجیره نهادهها و تأخیر در پرداخت مطالبات کشاورزان، پرسشهای جدی درباره عملکرد متولی امنیت غذایی کشور ایجاد کرده است.
اشتراکگذاری: