بازار نفت در آستانه انفجار قیمت‌ها؟ / تاریخ انقضای روش ترامپ برای مهار نفت نزدیک است!

عصرنما – اقتصاد بین‌الملل: قیمت نفت برنت که هفته گذشته تا آستانه ۱۱۰ دلار در هر بشکه پیش رفته بود، روز گذشته با افت ۳.۴ درصدی به ۱۰۰.۳۴ دلار رسید؛ کاهشی قابل توجه که در نگاه نخست می‌تواند نشانه آرام‌شدن بازار انرژی باشد، اما بررسی متغیرهای واقعی عرضه نفت تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد.

بازار نفت زیر سایه «خبردرمانی»

رسانه‌های آمریکایی معتقدند یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش قیمت نفت در روزهای اخیر، افزایش امیدواری معامله‌گران به تحولات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا همزمان با برگزاری مجمع عمومی سازمان ملل بوده است. بازار همچنین به گزارش‌ها درباره افزایش نسبی صادرات نفت عربستان از مسیر تنگه هرمز واکنش نشان داده است.

اما بررسی عصرنما نشان می‌دهد بیان همین دلایل نیز می‌تواند بخشی از «خبردرمانی» بازار نفت محسوب شود؛ چراکه تا این لحظه نه خبری از افزایش معنادار عرضه نفت عربستان است و نه توافقی میان ایران و آمریکا حاصل شده است.

به بیان دیگر، آنچه فعلاً تغییر کرده بیش از آنکه واقعیت فیزیکی عرضه نفت باشد، انتظارات معامله‌گران تحت تأثیر اخبار و اظهارات سیاسی است.

دونالد ترامپ و دیگر مقامات آمریکایی نیز طی روزهای اخیر بارها از ادامه انتقال میلیون‌ها بشکه نفت از تنگه هرمز سخن گفته‌اند؛ اظهاراتی که می‌تواند این تصور را در بازار ایجاد کند که جریان صادرات نفت منطقه با اختلال جدی مواجه نیست.

این در حالی است که داده‌های کشتیرانی مورد بررسی عصرنما نشان می‌دهد وضعیت تردد در تنگه هرمز همچنان با شرایط عادی فاصله قابل توجهی دارد و در برخی بازه‌ها تنها تعداد محدودی کشتی در طول روز از این آبراه عبور می‌کنند.

بنابراین اگرچه ممکن است همچنان محموله‌هایی از هرمز عبور کنند، حجم و تعداد ترددها را نمی‌توان با وضعیت عادی پیش از بحران مقایسه کرد.

ذخایر استراتژیک تا کجا دوام می‌آورند؟

مسئله مهم دیگر، استفاده کشورهای مختلف از ذخایر نفتی و استراتژیک برای جبران بخشی از اختلال ایجادشده در بازار است. کاهش این ذخایر در شرایطی ادامه دارد که اگر محدودیت در عرضه نفت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، امکان جبران کمبود بازار از طریق ذخایر نیز به‌تدریج کاهش خواهد یافت.

ذخایر استراتژیک می‌توانند برای مدتی شوک عرضه را مهار کنند، اما جایگزین دائمی تولید و انتقال روزانه نفت نیستند. به همین دلیل طولانی‌شدن شرایط فعلی می‌تواند کشورهای مصرف‌کننده را با چالش جدی‌تری روبه‌رو کند.

وقتی واقعیت بازار جای اخبار را می‌گیرد

بسیاری از تحلیلگران بازار انرژی نسبت به ادامه این وضعیت ابراز نگرانی کرده‌اند. مسئله اصلی این است که اثر اخبار و اظهارات سیاسی بر قیمت نفت محدود است و در نهایت قیمت باید خود را با میزان واقعی نفت موجود در بازار تطبیق دهد.

اگر عرضه همچنان محدود بماند و همزمان ذخایر نیز کاهش پیدا کنند، فاصله میان عرضه و نیاز بازار جهانی می‌تواند افزایش یابد.

در چنین سناریویی، انتشار اخبار مثبت درباره مذاکرات یا اظهارات مقامات درباره افزایش جریان نفت ممکن است دیگر قدرت روزهای نخست را برای پایین نگه‌داشتن قیمت‌ها نداشته باشد؛ زیرا بازار در نهایت با واقعیت فیزیکی کمبود نفت مواجه خواهد شد.

برنت دوباره صعودی شد

نشانه‌ای از حساسیت بالای بازار در ساعات اخیر نیز مشاهده شده است. پس از سقوط ۳.۴ درصدی قیمت نفت برنت و رسیدن آن به ۱۰۰.۳۴ دلار، روند نزولی متوقف شد و نمودار برنت بار دیگر در مسیر صعودی قرار گرفت. این تغییر جهت در شرایطی اتفاق افتاده که هنوز بخش مهمی از نگرانی‌های مربوط به عرضه برطرف نشده است.

بازار نفت اکنون میان دو نیروی متفاوت قرار گرفته است؛ از یک سو انتشار اخبار و اظهاراتی که از ادامه جریان نفت و احتمال کاهش تنش‌ها حکایت دارد و از سوی دیگر، داده‌های واقعی مربوط به تردد کشتی‌ها، محدودیت عرضه و کاهش ذخایر.

اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، تعیین‌کننده نهایی قیمت نه اظهارات سیاسی، بلکه تعداد بشکه‌های نفتی خواهد بود که واقعاً وارد بازار جهانی می‌شود. و درست در همین نقطه است که خطر بازگشت جهش قیمت نفت همچنان بالای سر بازار باقی مانده است.