از پاریس تا بروکسل؛ موج اعتراضات اروپا زیر سایه گرانی و بحران انرژی/ چرا خیابان‌های اروپا ناآرام شده‌اند؟

به گزارش سایت عصرنما، خیابان‌های پاریس و شماری دیگر از شهرهای فرانسه در روزهای اخیر صحنه تجمعات گسترده، درگیری با نیروهای پلیس و در برخی مناطق آتش‌سوزی و تخریب اموال بوده است؛ تحولاتی که بار دیگر توجه افکار عمومی را به وضعیت اقتصادی و اجتماعی اروپا جلب کرده است.

اگرچه اعتراضات اخیر فرانسه ریشه‌های مختلفی از جمله نارضایتی از وضعیت آموزش، خدمات عمومی و سیاست‌های اقتصادی دولت دارد، اما افزایش هزینه‌های زندگی و نگرانی از آینده معیشتی، به یکی از محورهای مهم نارضایتی عمومی تبدیل شده است.

از اعتراضات دانش‌آموزی تا ناآرامی در خیابان‌های پاریس

اعتراضات اخیر فرانسه ابتدا با مطالبات دانش‌آموزان درباره کمبود امکانات آموزشی، کاهش بودجه مدارس و شرایط نامناسب تحصیل آغاز شد؛ اما به‌تدریج گروه‌های دیگری از جامعه نیز به تجمعات پیوستند.

در جریان اعتراضات روز شنبه ۱۷ اکتبر، تجمعات گسترده‌ای در پاریس و دیگر شهرهای فرانسه برگزار شد. در برخی مناطق، درگیری میان معترضان و نیروهای امنیتی به آتش‌گرفتن خودروها، تخریب اموال و بازداشت شماری از شرکت‌کنندگان انجامید. با وجود این، بخش‌هایی از راهپیمایی‌ها مسالمت‌آمیز برگزار شد و معترضان مطالباتی درباره دستمزدها، خدمات عمومی، آموزش و هزینه‌های زندگی مطرح کردند.

تنگه هرمز؛ بحران انرژی چگونه فشار اقتصادی بر اروپا را تشدید می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر اقتصاد کشورهای اروپایی، افزایش قیمت جهانی نفت و فرآورده‌های سوختی در سایه بحران جاری خاورمیانه است. تداوم محدودیت‌ها و اختلال در کشتیرانی تنگه هرمز، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انتقال انرژی جهان، نگرانی درباره عرضه نفت و فرآورده‌های نفتی را افزایش داده است.

در هفته‌های اخیر قیمت نفت خام برنت از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرده و در هم‌اکنون به محدوده ۱۱۰ دلار رسیده است. افزایش قیمت نفت می‌تواند از مسیر گران‌ترشدن بنزین، گازوئیل، حمل‌ونقل و تولید، فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان اروپایی وارد کند.

هرچند کشورهای اروپایی تمام نفت موردنیاز خود را مستقیماً از خلیج فارس تأمین نمی‌کنند، اما قیمت انرژی در بازار جهانی تعیین می‌شود و اختلال در یکی از مهم‌ترین مسیرهای عرضه نفت، بر هزینه واردات انرژی در سایر مناطق نیز تأثیر می‌گذارد. به همین دلیل، پیامدهای بحران تنگه هرمز تنها به کشورهای منطقه محدود نمی‌شود و می‌تواند به افزایش هزینه زندگی در اقتصادهای واردکننده انرژی، از جمله کشورهای اروپایی، منجر شود.

البته برای نسبت‌دادن مستقیم اعتراضات فرانسه به بسته‌شدن تنگه هرمز باید میان عوامل مختلف نارضایتی تفکیک قائل شد. بحران انرژی یکی از عوامل تشدیدکننده فشار معیشتی است، نه لزوماً علت آغاز تمام اعتراضات.

اعتراف دولت فرانسه به ارتباط بحران خاورمیانه با گرانی سوخت

اهمیت نقش بحران انرژی در افزایش فشار معیشتی زمانی روشن‌تر می‌شود که دولت فرانسه نیز به ارتباط افزایش قیمت سوخت با تحولات خاورمیانه اشاره کرده است. کاخ الیزه در بیانیه رسمی دوم اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که افزایش جهانی قیمت سوخت با وضعیت خاورمیانه ارتباط دارد و فرانسه برای کاهش فشار قیمت بنزین و گازوئیل، نشست سران گروه هفت را برگزار کرده است.

در این نشست، رهبران گروه هفت بر ضرورت بازگشت آزادی کامل کشتیرانی در تنگه هرمز، افزایش ظرفیت پالایشگاه‌ها و آزادسازی ذخایر راهبردی نفت و فرآورده‌های سوختی تأکید کردند. همچنین تصمیم گرفته شد تا سقف ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر راهبردی نفت و فرآورده‌های پالایش‌شده طی چهار ماه به بازار عرضه شود؛ تصمیمی که نشان‌دهنده نگرانی کشورهای صنعتی از تداوم فشار بر بازار انرژی است.

اعتراضات به بلژیک و ایتالیا هم رسید

ناآرامی‌های فرانسه هم‌زمان با برگزاری تجمعات اعتراضی در دیگر کشورهای اروپایی بوده است. در بلژیک، صدها معترض که بیشتر آنان جوان بودند، روز شنبه در بروکسل تجمع کردند. بخشی از این اعتراضات که تحت تأثیر تحولات فرانسه شکل گرفته بود، به درگیری با پلیس انجامید. نیروهای امنیتی برای متفرق‌کردن معترضان از گاز اشک‌آور و ماشین آب‌پاش استفاده کردند. شهر لیژ نیز شاهد تجمعات دانش‌آموزی بود.