ترکیب موشک فتاح و خیبرشکن؛ موشک جدید ایران چه ویژگی‌هایی دارد؟

به گزارش خبرنگار سایت عصرنما، انتشار تصاویر تازه از شهر موشکی نیروی هوافضای سپاه پاسداران، از پیکربندی جدیدی در خانواده موشک‌های بالستیک ایران پرده برداشته است؛ ترکیبی از موشک خیبرشکن و سرجنگی پیشرفته فتاح که با هدف افزایش قابلیت مانور و دشوارتر کردن رهگیری موشک‌ها مورد توجه قرار گرفته است. این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که تجربه نبردهای اخیر ایران و اسرائیل، اهمیت فناوری سرجنگی‌های مانورپذیر و توان عبور از سامانه‌های دفاع موشکی را بیش از گذشته آشکار کرده است.

نکته قابل توجه، واکنش یک کارشناس برجسته موشکی اسرائیلی به تصاویر منتشرشده است؛ کارشناسی که معتقد است ایران با ترکیب فناوری فتاح و خیبرشکن، به دنبال پیچیده‌تر کردن فرایند شناسایی، ردیابی و رهگیری موشک‌های خود است.

واکنش کارشناس اسرائیلی؛ ایران به دنبال پیچیده‌تر کردن رهگیری موشک‌هاست

«تال اینبار» (Tal Inbar)، کارشناس موشکی اسرائیلی، در واکنش به تصاویر شهر موشکی جدید ایران اعلام کرده است که تهران سرجنگی متعلق به موشک هایپرسونیک «فتاح ۱» را روی موشکی از خانواده «خیبرشکن» نصب کرده است.

به گفته این کارشناس، هدف از چنین توسعه‌ای، پیچیده‌تر کردن فرایند ردیابی موشک و افزایش دشواری مقابله با آن توسط رادارها، سامانه‌های نظارتی و تجهیزات رهگیری و پدافندی مستقر در منطقه است. اینبار همچنین معتقد است ترکیب فناوری‌های فتاح و خیبرشکن می‌تواند قابلیت مانور بسیار پیشرفته‌ای به پیکربندی جدید ببخشد.

اهمیت این اظهارات در آن است که تحلیلگر اسرائیلی نیز بر نقش مانورپذیری سرجنگی در دشوارتر شدن رهگیری تأکید کرده است؛ موضوعی که یکی از محورهای اصلی توسعه نسل جدید موشک‌های بالستیک ایران به شمار می‌رود. البته این اظهارات یک ارزیابی کارشناسی از تصاویر منتشرشده است و به‌تنهایی به معنای تأیید عملکرد عملیاتی موشک جدید نیست.

ترکیب فتاح و خیبرشکن؛ تفاوت موشک جدید ایران

موشک خیبرشکن در بهمن ۱۴۰۰ رونمایی شد و با برد اعلامی حدود ۱۴۵۰ کیلومتر، یکی از موشک‌های بالستیک میان‌برد سوخت جامد ایران محسوب می‌شود. این موشک از ابتدا نیز دارای سرجنگی مانورپذیر بود، اما استفاده از سرجنگی فتاح می‌تواند ویژگی‌های پروازی آن را تغییر دهد.

موشک فتاح که در خرداد ۱۴۰۲ معرفی شد، به سرجنگی دارای موتور مستقل و قابلیت تغییر مسیر مجهز است. برد اعلامی این موشک حدود ۱۴۰۰ کیلومتر و سرعت اعلام‌شده آن ۱۳ تا ۱۵ ماخ است. در پیکربندی جدید، استفاده از بوستر خیبرشکن در کنار سرجنگی فتاح، امکان بهره‌گیری از فناوری مانور پیشران‌دار را در یک ترکیب متفاوت مطرح می‌کند.

اگر مجموعه کامل سرجنگی فتاح، شامل موتور مستقل و سامانه کنترل آن، در این ترکیب حفظ شده باشد، سرجنگی می‌تواند از قابلیت‌های متفاوتی نسبت به پیکربندی‌های پیشین خیبرشکن برخوردار شود. بااین‌حال، سرعت و برد اعلامی فتاح یا خیبرشکن را نمی‌توان بدون آزمایش‌های مستقل، مشخصات قطعی موشک جدید دانست.

چرا سرجنگی فتاح می‌تواند رهگیری موشک را دشوارتر کند؟

یکی از مهم‌ترین چالش‌های سامانه‌های دفاع موشکی، پیش‌بینی مسیر حرکت سرجنگی و محاسبه موقعیت احتمالی آن در زمان رهگیری است. در موشک‌های بالستیک متعارف، بخش مهمی از مسیر پرواز بر اساس قوانین حرکت بالستیکی قابل محاسبه است؛ اما سرجنگی‌های مانورپذیر می‌توانند با تغییر مسیر، این محاسبات را پیچیده‌تر کنند.

سرجنگی فتاح به دلیل برخورداری از موتور مستقل، از نظر طراحی با سرجنگی‌های صرفاً بالستیک تفاوت دارد. این ویژگی در صورت عملکرد موفق می‌تواند موجب کاهش پیش‌بینی‌پذیری مسیر پرواز و افزایش دشواری محاسبات رهگیری شود.

از همین رو، ترکیب فناوری فتاح و خیبرشکن می‌تواند چالشی جدی برای سامانه‌های دفاع موشکی چندلایه اسرائیل ایجاد کند.

عملکرد فتاح در نبردهای ایران و اسرائیل؛ تصاویر اصابت چه چیزی را نشان می‌دهند؟

یکی از دلایل اهمیت پیکربندی جدید، سابقه استفاده عملیاتی ایران از موشک فتاح در حملات موشکی است. در جریان نبردهای اخیر، تصاویر متعددی از برخورد موشک‌های ایرانی به اهداف منتشر شده که برخی از آنها به موشک‌های خانواده فتاح نسبت داده شده‌اند.

در تصاویر مورد اشاره، نمونه‌هایی از اصابت موفق مشاهده می‌شود و در همان مجموعه، تصویر تأییدشده‌ای از انهدام فتاح در جریان رهگیری ارائه نشده است.

این موضوع در ارزیابی عملکرد موشک‌های مانورپذیر ایران اهمیت دارد؛ هرچند نبود تصویر از رهگیری، به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که هیچ موشکی رهگیری نشده است. برای تعیین نرخ واقعی موفقیت فتاح، اطلاعات مربوط به تعداد کل موشک‌های شلیک‌شده، اصابت‌های ثبت‌شده و رهگیری‌های احتمالی ضروری است.

با وجود این محدودیت اطلاعاتی، تصاویر اصابت و تجربه عملیاتی موشک‌های ایرانی، اهمیت توسعه سرجنگی‌های مانورپذیر را در معادلات نظامی منطقه برجسته کرده است.

آیا موشک جدید ایران می‌تواند سامانه‌های پدافندی اسرائیل را شکست دهد؟

تحلیل فنی پیکربندی جدید نشان می‌دهد که افزایش قابلیت مانور سرجنگی، یکی از مهم‌ترین اهداف احتمالی این توسعه است. سامانه‌های دفاع موشکی برای مقابله با اهداف پرسرعت و مانورپذیر به اطلاعات دقیق و به‌روزرسانی مستمر مسیر هدف نیاز دارند. هرچه رفتار پروازی سرجنگی پیچیده‌تر باشد، فرایند رهگیری نیز دشوارتر خواهد شد.

بر همین اساس، استفاده از فناوری سرجنگی فتاح در موشک خیبرشکن می‌تواند احتمال موفقیت رهگیری را در برخی شرایط کاهش دهد. این همان موضوعی است که تال اینبار، کارشناس موشکی اسرائیلی، نیز در تحلیل تصاویر جدید بر آن تأکید کرده است.

بااین‌حال، میان دشوارتر شدن رهگیری و غیرقابل رهگیری شدن کامل یک موشک تفاوت وجود دارد. ارزیابی قطعی عملکرد این ترکیب، به شواهد آزمایشگاهی و عملیاتی نیاز دارد.

شهر موشکی جدید سپاه چه پیامی دارد؟

نمایش ترکیب جدید فتاح و خیبرشکن در شهر موشکی سپاه، نشانه‌ای از تداوم توسعه فناوری‌های موشکی ایران و استفاده از طراحی‌های مشترک در خانواده‌های مختلف موشک‌های بالستیک است. اهمیت این رویکرد در آن است که فناوری‌های توسعه‌یافته برای یک موشک، می‌توانند در پیکربندی‌های دیگری نیز مورد استفاده قرار گیرند.

از منظر راهبردی، تنوع در مشخصات پروازی موشک‌ها می‌تواند محاسبات دفاعی طرف مقابل را پیچیده‌تر کند. انتشار تصاویر جدید و واکنش کارشناسان خارجی نیز نشان می‌دهد که توسعه سرجنگی‌های مانورپذیر ایران همچنان مورد توجه تحلیلگران نظامی منطقه قرار دارد.

چالش تازه اسرائیل در برابر نسل جدید موشک‌های ایران

ترکیب سرجنگی فتاح با موشک خیبرشکن، تحول قابل توجهی در مسیر توسعه موشک‌های بالستیک مانورپذیر ایران به شمار می‌رود.

این ترکیب، در صورت حفظ کامل قابلیت‌های سرجنگی فتاح، می‌تواند ویژگی‌های پروازی متفاوتی ایجاد کند و رهگیری موشک را برای سامانه‌های دفاعی دشوارتر سازد.

واکنش تال اینبار، کارشناس موشکی اسرائیلی، نیز نشان می‌دهد که تصاویر جدید شهر موشکی سپاه از منظر تحلیلگران خارجی حائز اهمیت بوده است.

آنچه اکنون اهمیت دارد، حرکت صنعت موشکی ایران به سمت توسعه و گسترش استفاده از سرجنگی‌های پیشرفته مانورپذیر است؛ فناوری‌ای که می‌تواند در آینده یکی از چالش‌های مهم سامانه‌های دفاع موشکی اسرائیل باشد.

بااین‌حال، تعیین میزان افزایش توان مانور، احتمال عبور از پدافند و عملکرد واقعی این پیکربندی جدید، نیازمند انتشار اطلاعات و شواهد عملیاتی بیشتر است.