قیمت مواد غذایی در ایران چقدر گران شد؟ جهش ۳۶۵ درصدی روغن و عبور گوشت از مرز ۱.۸ میلیون تومان

به گزارش سرویس سفره‌خانوار عصرنما، بررسی اختصاصی داده‌های متوسط قیمت ۵۳ قلم خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور نشان می‌دهد بازار مواد غذایی در مهرماه ۱۴۰۵ با افزایش قابل‌توجه قیمت بسیاری از کالاهای اساسی نسبت به مدت مشابه سال گذشته روبه‌رو بوده است.

مقایسه قیمت‌ها در مهر ۱۴۰۵ با مهر ۱۴۰۴ نشان می‌دهد روغن نباتی جامد، روغن مایع، تخم‌مرغ، سیب‌زمینی، پنیر و انواع گوشت از جمله اقلامی بوده‌اند که افزایش قابل‌توجهی را تجربه کرده‌اند.

در این میان، رشد قیمت برخی کالاها به اندازه‌ای بوده که هزینه خرید همان مقدار از آن‌ها نسبت به یک سال قبل چند برابر شده است.

_{توضیح جدول: قیمت‌ها به تومان و بر اساس هر کیلوگرم محاسبه شده‌اند، مگر اقلامی که واحد اندازه‌گیری متفاوتی برای آن‌ها درج شده است. ارقام نشان‌دهنده متوسط قیمت اقلام خوراکی در مناطق شهری کشور در مهر ۱۴۰۵ است.}

بر اساس آمار بررسی‌شده، متوسط قیمت هر کیلوگرم گوشت گاو یا گوساله در مناطق شهری کشور به یک میلیون و ۸۶۴ هزار و ۴۳۸ تومان رسیده است. این رقم نسبت به مهر سال گذشته حدود ۱۲۹.۴ درصد افزایش نشان می‌دهد؛ به عبارت دیگر، قیمت گوشت گوساله در یک سال بیش از دو برابر شده است.

متوسط قیمت گوشت گوسفندی نیز به یک میلیون و ۸۲۵ هزار و ۳۶۴ تومان برای هر کیلوگرم رسیده که بیانگر رشد سالانه حدود ۱۱۶ درصدی است. در بخش گوشت سفید، متوسط قیمت هر کیلوگرم مرغ ماشینی به ۲۷۹ هزار و ۶۳۲ تومان رسیده است. این کالا با وجود کاهش ۸.۳ درصدی نسبت به شهریور، در مقایسه با مهر سال گذشته حدود ۹۴.۵ درصد گران‌تر شده است.

این اختلاف میان تغییرات ماهانه و سالانه نشان می‌دهد کاهش قیمت یک کالا در یک ماه الزاماً به معنای ارزان‌تر شدن آن نسبت به سال قبل نیست.

قیمت برنج ایرانی و خارجی؛ افزایش ۱۹۴ درصدی برنج وارداتی

بازار برنج نیز یکی از بخش‌های قابل‌توجه آمار مهرماه است. متوسط قیمت هر کیلوگرم برنج ایرانی درجه‌یک به ۵۴۴ هزار و ۸۳۸ تومان رسیده که نسبت به مهر سال گذشته ۷۲.۶ درصد افزایش داشته است. در مقابل، برنج خارجی درجه‌یک افزایش شدیدتری را تجربه کرده است.

متوسط قیمت هر کیلوگرم برنج خارجی به ۳۰۹ هزار و ۴۸۵ تومان رسیده که رشد سالانه حدود ۱۹۴ درصدی را نشان می‌دهد. به این ترتیب، در حالی که برنج ایرانی در یک سال حدود ۱.۷ برابر شده، قیمت برنج خارجی به نزدیک سه برابر سال گذشته رسیده است.

رکورد افزایش قیمت روغن؛ رشد بیش از ۳۰۰ درصدی

یکی از مهم‌ترین یافته‌های این بررسی به بازار روغن خوراکی مربوط می‌شود. متوسط قیمت روغن مایع در بسته ۹۰۰ گرمی به ۴۰۴ هزار و ۳۰۷ تومان رسیده است. این رقم نسبت به مهر ۱۴۰۴ حدود ۳۳۷.۹ درصد افزایش نشان می‌دهد.

روغن نباتی جامد نیز با ثبت متوسط قیمت ۴۸۲ هزار و ۳۸۸ تومان برای هر کیلوگرم، رشد سالانه حدود ۳۶۴.۹ درصدی داشته است. به بیان ساده، هزینه خرید یک کیلوگرم روغن نباتی جامد در مهر امسال به حدود ۴.۶۵ برابر مهر سال گذشته رسیده است.

البته این آمار به‌تنهایی علت افزایش قیمت را مشخص نمی‌کند و برای بررسی نقش ارز، هزینه واردات، تولید و سیاست‌های تنظیم بازار به داده‌های تکمیلی نیاز است.

تخم‌مرغ، لبنیات و کالاهای مصرفی چقدر گران شدند؟

بررسی سایر کالاهای پرمصرف خانوار نیز از افزایش قابل‌توجه قیمت‌ها حکایت دارد. متوسط قیمت هر کیلوگرم تخم‌مرغ ماشینی به ۳۱۷ هزار و ۵۲۶ تومان رسیده که نسبت به سال گذشته ۲۲۳.۶ درصد افزایش داشته است. قیمت شیر پاستوریزه یک‌لیتری نیز با رشد ۱۴۹ درصدی به ۱۳۹ هزار و ۷۷۶ تومان رسیده است.

پنیر ایرانی پاستوریزه در بسته ۵۰۰ گرمی با افزایش ۱۵۵.۶ درصدی، متوسط قیمت ۲۷۴ هزار و ۲۴۳ تومان را ثبت کرده است. ماست پاستوریزه یک‌کیلویی نیز به ۱۸۵ هزار و ۲۳۱ تومان رسیده که نسبت به مهر سال گذشته ۱۲۶.۷ درصد افزایش نشان می‌دهد.

این ارقام نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها تنها به گوشت و برنج محدود نبوده و بخش قابل‌توجهی از اقلام مصرفی روزمره خانوارها را نیز دربر گرفته است.

افزایش شدید قیمت سیب‌زمینی، پیاز و رب گوجه‌فرنگی

در گروه سبزیجات و محصولات کشاورزی، تغییرات قابل‌توجهی مشاهده می‌شود. متوسط قیمت هر کیلوگرم سیب‌زمینی در مهرماه به ۱۰۰ هزار و ۷۰۱ تومان رسیده که نسبت به مهر سال گذشته حدود ۱۶۳.۳ درصد افزایش داشته است.

پیاز نیز با ثبت متوسط قیمت ۷۳ هزار و ۶۳۱ تومان، رشد سالانه ۱۵۵.۳ درصدی را تجربه کرده است. قیمت رب گوجه‌فرنگی در واحد یک کیلوگرم نیز به ۲۶۶ هزار و ۵۷۲ تومان رسیده که افزایش ۱۳۵ درصدی را نشان می‌دهد.

این افزایش‌ها برای خانوارها اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا سیب‌زمینی، پیاز و رب گوجه‌فرنگی از مواد اولیه رایج در تهیه بسیاری از غذاهای خانگی هستند.

کدام مواد غذایی بیشترین افزایش قیمت را داشتند؟

بررسی تغییرات ماهانه قیمت‌ها در مهر نسبت به شهریور ۱۴۰۵ نشان می‌دهد موز با افزایش ۳۰.۶ درصدی در صدر اقلام بررسی‌شده قرار داشته است.

پس از آن، پیاز با رشد ۲۶.۳ درصدی، رب گوجه‌فرنگی با افزایش ۱۸.۲ درصدی، پسته با رشد ۱۷ درصدی و سیب‌زمینی با افزایش ۱۶.۹ درصدی قرار گرفته‌اند. در مقابل، برخی کالاها کاهش قیمت ماهانه را تجربه کرده‌اند.

انار با کاهش ۲۳.۱ درصدی، هویج فرنگی با افت ۲۲.۷ درصدی، سیب با کاهش ۱۰.۹ درصدی و هندوانه با افت ۱۰.۷ درصدی از جمله اقلامی هستند که در مهر نسبت به شهریور ارزان‌تر شده‌اند. با این حال، کاهش ماهانه قیمت این اقلام لزوماً به معنای کاهش قیمت سالانه آن‌ها نیست.

آیا قدرت خرید خانوارها کاهش یافته است؟

افزایش قیمت مواد غذایی یکی از عوامل مؤثر بر هزینه زندگی خانوارهاست، اما برای محاسبه دقیق تغییر قدرت خرید باید روند درآمد، دستمزد و هزینه‌های خانوار نیز بررسی شود. داده‌های متوسط قیمت اقلام خوراکی نشان می‌دهد خرید مقدار ثابتی از بسیاری از کالاهای منتخب در مهر ۱۴۰۵ هزینه بیشتری نسبت به سال گذشته داشته است.

با این حال، این جدول به‌تنهایی برای تعیین نرخ تورم خوراکی‌ها یا میزان کاهش قدرت خرید کافی نیست؛ زیرا شاخص تورم بر اساس وزن مصرفی کالاها و روش محاسباتی متفاوتی تهیه می‌شود.

همچنین ارقام این گزارش متوسط قیمت اقلامی با مشخصات معین در مناطق شهری کشور هستند و ممکن است با قیمت‌های مشاهده‌شده در فروشگاه‌ها، شهرها و برندهای مختلف تفاوت داشته باشند.

سفره خانوارها در یک سال چقدر گران‌تر شد؟

بررسی آمار مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد افزایش قیمت مواد غذایی در بسیاری از گروه‌های کالایی ادامه داشته است. روغن نباتی جامد با رشد نزدیک به ۳۶۵ درصد، روغن مایع با افزایش حدود ۳۳۸ درصد، تخم‌مرغ با رشد ۲۲۴ درصد و برنج خارجی با افزایش ۱۹۴ درصدی از مهم‌ترین نمونه‌های جهش سالانه قیمت در میان ۵۳ قلم بررسی‌شده هستند.

در همین دوره، قیمت گوشت قرمز نیز از مرز یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم عبور کرده است.

مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد هزینه خرید بسیاری از اقلام اصلی خوراکی در مناطق شهری کشور نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است؛ موضوعی که بررسی پیامدهای آن بر هزینه معیشت خانوارها را ضروری می‌کند.

منبع داده‌ها: جدول «متوسط قیمت اقلام خوراکی منتخب در مناطق شهری کشور»، مهر ۱۴۰۵. محاسبات تغییرات ماهانه و سالانه توسط عصرنما بر اساس داده‌های این جدول انجام شده است.