گمانه‌زنی درباره استفاده از سلاح هسته‌ای تاکتیکی علیه ایران؛ آیا واشنگتن در آستانه عبور از خطرناک‌ترین خط قرمز نظامی جهان قرار دارد؟
هم‌زمان با افشاگری یک سناتور آمریکایی درباره طرح «دیوانه‌وار» دولت ترامپ برای حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی ایران، گزارش‌ها درباره احتمال عملیات زمینی برای تصرف جزایر ایرانی و گمانه‌زنی‌ها پیرامون حمله به تأسیسات زیرزمینی هسته‌ای، نگرانی‌ها از ورود جنگ به مرحله‌ای به‌مراتب خطرناک‌تر را افزایش داده است.
به گزارش عصرنما، تحولات تازه در واشنگتن نشان می‌دهد که گزینه ازسرگیری حملات نظامی علیه ایران همچنان روی میز دولت دونالد ترامپ قرار دارد. این بار، نگرانی‌ها تنها به حملات هوایی محدود نیست؛ از هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی گرفته تا عملیات زمینی در جزایر ایرانی و احتمال گسترش دامنه حملات علیه تأسیسات زیرزمینی، سناریوهای مختلفی در محافل سیاسی و نظامی آمریکا مطرح شده است.
افشاگری کریس مورفی؛ طرح جنگی ترامپ «دیوانه‌وار» است
کریس مورفی، سناتور دموکرات آمریکایی، پس از حضور در جلسات توجیهی درباره برنامه‌های احتمالی پنتاگون برای ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران، هشدار داد که طرح مورد بررسی دولت ترامپ می‌تواند به تشدید ویرانگر درگیری‌ها منجر شود.
مورفی تأکید کرد که در یکی از جلسات محرمانه، جزئیات برنامه جنگی احتمالی آمریکا بررسی شده و مقامات از عملیاتی کوتاه‌مدت سخن گفته‌اند.
با این حال، وی این طرح را «دیوانه‌وار» توصیف کرد و هشدار داد که اجرای آن می‌تواند به تشدید جنگ، تضعیف حاکمیت قانون و وارد شدن خسارت‌های جدی به منافع امنیتی آمریکا منجر شود.
این سناتور همچنین به گزارش‌های علنی درباره احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های غیرنظامی ایران اشاره کرد؛ موضوعی که ابعاد حقوقی و انسانی جنگ احتمالی جدید را پیچیده‌تر می‌کند.
آیا آمریکا به دنبال نابودی تأسیسات کوه کلنگ است؟
یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در گمانه‌زنی‌های نظامی، احتمال حمله به تأسیسات زیرزمینی موسوم به «کوه کلنگ» است؛ مجموعه‌ای که در گزارش‌های خارجی با عنوان Pickaxe Mountain شناخته می‌شود. موقعیت و ماهیت تأسیسات زیرزمینی این مجموعه، آن را به یکی از موضوعات مورد توجه در بحث‌های مربوط به برنامه هسته‌ای ایران تبدیل کرده است.
در همین زمینه، ادعاهایی درباره احتمال استفاده آمریکا از تسلیحات هسته‌ای تاکتیکی برای تخریب تأسیسات مستحکم زیرزمینی مطرح شده است.
با این حال، تاکنون شواهد معتبر و مستقلی که نشان دهد دولت ترامپ تصمیم به استفاده از سلاح هسته‌ای تاکتیکی گرفته یا چنین حمله‌ای را در برنامه عملیاتی خود قرار داده، منتشر نشده است. با وجود این، بررسی پیامدهای چنین سناریویی اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا استفاده از هر نوع سلاح هسته‌ای علیه ایران می‌تواند ماهیت درگیری را به‌صورت بنیادین تغییر دهد.
حمله هسته‌ای تاکتیکی؛ آغاز مرحله‌ای غیرقابل پیش‌بینی
سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی معمولاً برای مأموریت‌های نظامی محدودتر از تسلیحات هسته‌ای راهبردی طراحی می‌شوند؛ اما عنوان «تاکتیکی» به معنای محدود بودن پیامدهای انسانی، زیست‌محیطی یا سیاسی آن‌ها نیست. استفاده از چنین تسلیحاتی علیه ایران، حتی در صورت هدف قرار دادن یک مجموعه نظامی یا زیرزمینی، می‌تواند به یکی از خطرناک‌ترین تحولات امنیتی جهان پس از جنگ جهانی دوم تبدیل شود.
این اقدام تابوی چند دهه‌ای عدم استفاده از سلاح هسته‌ای در جنگ را خواهد شکست و ممکن است زمینه‌ساز زنجیره‌ای از واکنش‌های نظامی و سیاسی شود که کنترل آن برای هیچ‌یک از طرف‌های درگیر آسان نخواهد بود.
در چنین شرایطی، احتمال پاسخ گسترده ایران، تشدید درگیری در منطقه خلیج فارس، تهدید امنیت انرژی و افزایش فشارهای بین‌المللی بر واشنگتن از جمله پیامدهای قابل بررسی است.
با این حال، نوع و دامنه پاسخ احتمالی ایران از پیش قابل تعیین نیست و به شرایط حمله، میزان خسارت و تصمیم‌های سیاسی و نظامی تهران بستگی خواهد داشت.
تصرف قشم یا خارک؛ سناریوی عملیات زمینی آمریکا
در کنار بحث حملات هوایی، دانیل دیویس، سرهنگ بازنشسته ارتش آمریکا، نیز درباره خطرات احتمالی عملیات زمینی علیه ایران هشدار داده است. بر اساس اظهارات منتسب به دیویس، پنتاگون گزینه‌هایی برای ورود نیروهای آمریکایی به خاک ایران را بررسی کرده و جزایری مانند قشم یا خارک در گمانه‌زنی‌های مربوط به چنین عملیاتی مطرح شده‌اند.
دیویس هشدار داده است که حتی اگر نیروهای آمریکایی در مرحله نخست موفق به ورود به خاک ایران شوند، حفظ مواضع تصرف‌شده در برابر حملات مداوم ایران می‌تواند به چالشی جدی تبدیل شود.
او همچنین این پرسش را مطرح کرده است که واشنگتن پس از پایان بمباران چه برنامه‌ای برای مدیریت پیامدهای جنگ خواهد داشت. در ماه‌های گذشته نیز گزارش‌هایی درباره بررسی گزینه تصرف یا محاصره جزیره خارک منتشر شده بود. با این حال، بررسی یک گزینه نظامی به معنای تصمیم قطعی برای اجرای آن نیست.
پاسخ ایران؛ خطر گسترش جنگ به سراسر منطقه
یکی از مهم‌ترین ابهامات در محاسبات واشنگتن، واکنش احتمالی ایران به حملات جدید است. تجربه درگیری‌های پیشین نشان داده است که تشدید عملیات نظامی می‌تواند دامنه جنگ را از اهداف اولیه فراتر ببرد و امنیت منطقه‌ای، مسیرهای انتقال انرژی و منافع کشورهای مختلف را تحت تأثیر قرار دهد.
در صورت حمله گسترده به زیرساخت‌های غیرنظامی یا استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران، احتمال افزایش شدید سطح پاسخ نظامی تهران یکی از سناریوهای مهم خواهد بود. چنین وضعیتی می‌تواند به تشدید رویارویی در خلیج فارس و تنگه هرمز منجر شود و پیامدهای آن به بازارهای جهانی انرژی نیز سرایت کند.
در این سناریو، آمریکا ممکن است با بحرانی روبه‌رو شود که دامنه و مدت آن فراتر از برآورد اولیه طراحان عملیات باشد.
حمله هسته‌ای آمریکا، تغییر دکترین هسته‌ای ایران؟
شاید مهم‌ترین پیامد بلندمدت استفاده احتمالی آمریکا از سلاح هسته‌ای علیه ایران، تأثیر آن بر آینده دکترین امنیتی و هسته‌ای ایران باشد. ایران تاکنون به‌صورت رسمی بر سیاست عدم ساخت سلاح هسته‌ای تأکید کرده است؛ اما وقوع حمله هسته‌ای می‌تواند بحث درباره بازنگری در این سیاست را به سطحی بی‌سابقه برساند.
از منظر تحلیل راهبردی، اگر کشوری که فاقد سلاح هسته‌ای اعلام‌شده است هدف حمله هسته‌ای قرار گیرد، این احتمال وجود دارد که بخشی از ساختار تصمیم‌گیری آن کشور، دستیابی به بازدارندگی هسته‌ای را ضرورتی برای جلوگیری از تکرار چنین حملاتی ارزیابی کند. در مورد ایران نیز وقوع چنین سناریویی می‌تواند استدلال طرفداران تغییر دکترین هسته‌ای را تقویت کند.
البته این تحول الزاماً به معنای تصمیم قطعی ایران برای ساخت سلاح هسته‌ای نخواهد بود؛ زیرا تصمیم نهایی به مجموعه‌ای از ملاحظات سیاسی، امنیتی، حقوقی و راهبردی بستگی دارد.
با این وجود، استفاده آمریکا از سلاح هسته‌ای علیه ایران می‌تواند دقیقاً نتیجه‌ای معکوس با هدف اعلامی واشنگتن در جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای داشته باشد.
جهان در برابر خطر شکسته شدن تابوی هسته‌ای
از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون هیچ کشوری در جریان یک جنگ از سلاح هسته‌ای استفاده نکرده است. شکسته شدن این تابو در خاورمیانه، آن هم در منطقه‌ای که بخش مهمی از انرژی جهان از آن تأمین می‌شود، می‌تواند پیامدهایی بسیار فراتر از روابط ایران و آمریکا داشته باشد.
چنین اقدامی نه‌تنها خطر گسترش جنگ را افزایش می‌دهد، بلکه می‌تواند اعتبار نظام بین‌المللی عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای را نیز به‌شدت تضعیف کند.
در چنین شرایطی، سایر کشورها نیز ممکن است درباره میزان اتکاپذیری تضمین‌های امنیتی موجود و ضرورت توسعه توان بازدارندگی مستقل خود تجدیدنظر کنند.
ترامپ در برابر یک انتخاب تاریخی
مجموعه اظهارات سناتورهای آمریکایی، گزارش‌های مربوط به گزینه‌های نظامی پنتاگون و هشدارهای کارشناسان نظامی نشان می‌دهد که بحث درباره تشدید جنگ علیه ایران وارد مرحله حساسی شده است. با این حال، میان بررسی گزینه‌های نظامی، گمانه‌زنی درباره حمله هسته‌ای و اتخاذ تصمیم عملیاتی فاصله قابل توجهی وجود دارد.
آنچه اهمیت دارد، پیامدهای بالقوه تصمیمی است که می‌تواند جنگی منطقه‌ای را به بحرانی بین‌المللی تبدیل کند. اگر دولت ترامپ تصمیم به استفاده از سلاح هسته‌ای تاکتیکی علیه ایران بگیرد، موضوع دیگر صرفاً تخریب یک تأسیسات زیرزمینی نخواهد بود؛ بلکه جهان با خطر شکسته شدن یکی از مهم‌ترین خطوط قرمز نظامی دوران معاصر روبه‌رو می‌شود.
در چنین وضعیتی، احتمال پاسخ گسترده ایران و تغییر بنیادین محاسبات امنیتی و هسته‌ای تهران می‌تواند پیامدهایی ایجاد کند که پایان دادن به آن‌ها بسیار دشوارتر از آغاز یک عملیات نظامی باشد.
انتهای پیام/
-
در سایه ناکارآمدی مطلق پدافندهای پیشرفته آمریکا در برابر بیش از ۲۰۰ اصابت موفق و پیچیده ایران در هفت کشور، میدان نبرد اکنون آبستن شگفتی‌های بزرگی است.
اشتراک‌گذاری: