اعتراف پنتاگون به قدرت نوظهور فضایی ایران؛ تهران چگونه برتری فضایی آمریکا را به چالش کشید؟

به گزارش سایت عصرنما، رسانه آمریکایی اکسیوس در گزارشی به نقل از ارزیابی جدید آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) به بررسی توانمندی‌های فضایی و جنگ الکترونیک ایران پرداخته است؛ گزارشی که نشان می‌دهد حملات نظامی آمریکا به زیرساخت‌های فضایی ایران، به معنای از بین رفتن توانایی‌های این کشور در حوزه جنگ الکترونیک و بهره‌برداری نظامی از فناوری‌های فضایی نبوده است.

بر اساس این گزارش، نهاد اطلاعاتی پنتاگون همچنان ایران را یک «قدرت فضایی نوظهور» ارزیابی می‌کند؛ کشوری که با وجود محدودیت‌های فنی و آسیب‌های ناشی از حملات نظامی، توانسته است بخشی از قابلیت‌های فضایی و الکترونیکی خود را حفظ کند.

این ارزیابی از آن جهت اهمیت دارد که مقام‌های نظامی آمریکا پیش‌تر بر برتری خود در حوزه عملیات فضایی تأکید کرده بودند، اما گزارش جدید نشان می‌دهد توانایی ایران برای ایجاد اختلال در سامانه‌های وابسته به فناوری فضایی همچنان مورد توجه نهادهای اطلاعاتی واشنگتن است.

اخلال GPS؛ ابزار ایران برای مقابله با برتری فناوری آمریکا

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش اکسیوس، اشاره به استفاده ایران از توانمندی‌های جنگ الکترونیک در جریان عملیات نظامی آمریکا موسوم به «خشم حماسی» (Operation Epic Fury) است. بر اساس ارزیابی آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، ایران از قابلیت‌هایی مانند اخلال در سیگنال‌های GPS و سایر ابزارهای جنگ الکترونیک برای ایجاد اختلال در عملیات وابسته به سامانه‌های فضایی آمریکا استفاده کرده است.

سامانه موقعیت‌یابی جهانی یا GPS یکی از زیرساخت‌های مهم عملیات نظامی مدرن محسوب می‌شود و در حوزه‌هایی مانند ناوبری هواپیماها، هدایت برخی تسلیحات، هماهنگی نیروها و تعیین موقعیت تجهیزات کاربرد دارد. اختلال در دریافت سیگنال‌های این سامانه می‌تواند عملکرد برخی تجهیزات وابسته به موقعیت‌یابی ماهواره‌ای را با مشکل مواجه کند؛ هرچند میزان تأثیر عملیاتی این اقدامات به نوع تجهیزات، سامانه‌های جایگزین و شرایط میدان نبرد بستگی دارد.

از این منظر، تداوم توانایی ایران در اجرای عملیات جنگ الکترونیک نشان می‌دهد که برتری در تعداد ماهواره‌ها یا امکانات فضایی، لزوماً به معنای مصونیت کامل در برابر اقدامات اخلال‌گرانه نیست.

نقش ماهواره‌ چین در تقویت توان هدف‌گیری ایران

بخش دیگری از گزارش اکسیوس به همکاری‌های فضایی و اطلاعاتی ایران با چین اختصاص دارد. طبق این گزارش، ایران به تصاویر ماهواره‌ای چینی دسترسی پیدا کرده که می‌تواند در شناسایی اهداف و افزایش دقت اطلاعات مورد استفاده برای هدف‌گیری نظامی مؤثر باشد.

تصاویر ماهواره‌ای، به‌ویژه در صورت برخورداری از وضوح مناسب و به‌روزرسانی مستمر، می‌توانند اطلاعات مهمی درباره موقعیت تأسیسات، تحرکات تجهیزات و تغییرات زیرساخت‌های نظامی ارائه دهند.

با این حال، دسترسی به تصاویر ماهواره‌ای به‌تنهایی به معنای برخورداری از توان هدف‌گیری لحظه‌ای نیست و کارایی آن به عواملی مانند زمان تصویربرداری، کیفیت داده‌ها و توان تحلیل اطلاعات وابسته است. اهمیت این موضوع برای آمریکا در آن است که توان اطلاعاتی یک کشور الزاماً به ماهواره‌های تحت مالکیت خودش محدود نمی‌شود و همکاری با دیگر کشورها نیز می‌تواند بخشی از نیازهای اطلاعاتی آن را تأمین کند.

همکاری فضایی روسیه و ایران؛ از پرتاب ماهواره تا توسعه

گزارش اکسیوس همچنین به نقش روسیه در پرتاب ماهواره‌های ایرانی اشاره کرده است. ایران طی سال‌های گذشته تلاش کرده با توسعه برنامه فضایی خود، ظرفیت‌های بومی ساخت و بهره‌برداری از ماهواره‌ها را افزایش دهد. در کنار این تلاش‌ها، همکاری با روسیه نیز یکی از مسیرهای دسترسی ایران به خدمات پرتاب فضایی بوده است.

بر اساس گزارش منتشرشده، ایران حدود یک دوجین ماهواره در مدار دارد؛ موضوعی که در ارزیابی توان فضایی این کشور مورد توجه قرار گرفته است.

البته تعداد ماهواره‌های فعال به‌تنهایی شاخص کاملی برای سنجش قدرت فضایی نیست و عواملی مانند نوع مأموریت، قابلیت تصویربرداری، ظرفیت ارتباطی، عمر عملیاتی و امکان دسترسی به داده‌های سایر کشورها نیز اهمیت دارند.

آمریکا به برتری فضایی در برابر ایران دست یافت؟

یکی از بحث‌برانگیزترین ابعاد این گزارش، ارزیابی ادعاهای فرماندهان آمریکایی درباره دستیابی به برتری فضایی در برابر ایران است. در حالی که مقام‌های نظامی آمریکا بر توانایی خود برای کنترل و پشتیبانی از عملیات نظامی از طریق سامانه‌های فضایی تأکید کرده‌اند، برخی تحلیلگران معتقدند تداوم قابلیت‌های اخلال الکترونیکی ایران، ادعای برتری کامل و بدون چالش آمریکا را با پرسش مواجه می‌کند.

تاد هریسون، کارشناس حوزه فضایی و دفاعی در مؤسسه امریکن اینترپرایز، در اظهارنظری که اکسیوس به آن اشاره کرده، این پرسش را مطرح می‌کند که چگونه می‌توان از برتری فضایی سخن گفت، در حالی که طرف مقابل همچنان توانایی ایجاد اختلال در قابلیت‌های فضایی آمریکا را دارد.

این دیدگاه به معنای برابری توان فضایی ایران و آمریکا نیست، بلکه بر تفاوت میان برخورداری از زیرساخت‌های گسترده فضایی و توانایی استفاده بدون اختلال از آن زیرساخت‌ها تأکید دارد.

جنگ الکترونیک ایران؛ مقاوم در برابر حملات نظامی

انتشار این گزارش از سوی رسانه آمریکایی اکسیوس نشان می‌دهد که توانمندی‌های فضایی و جنگ الکترونیک ایران همچنان یکی از موضوعات مورد توجه دستگاه اطلاعاتی و نظامی آمریکا است.

هرچند آمریکا از نظر تعداد ماهواره‌ها، زیرساخت‌های فضایی و فناوری‌های پیشرفته نظامی برتری قابل‌توجهی دارد، اما تجربه عملیات نظامی اخیر نشان داده که حفظ برتری فناوری با جلوگیری کامل از اختلال در سامانه‌های عملیاتی یکسان نیست. ایران نیز با استفاده از ترکیبی از توانمندی‌های بومی جنگ الکترونیک، دسترسی به داده‌های ماهواره‌ای خارجی و همکاری‌های فضایی با کشورهایی مانند روسیه و چین، تلاش کرده بخشی از فاصله فناوری خود با آمریکا را جبران کند.

در مجموع، گزارش جدید آژانس اطلاعات دفاعی پنتاگون را می‌توان نشانه‌ای از تداوم نگرانی واشنگتن درباره ظرفیت‌های فضایی و جنگ الکترونیک ایران دانست؛ ظرفیت‌هایی که با وجود حملات نظامی، همچنان در محاسبات دفاعی آمریکا جایگاه دارند.

منبع: Axios، به نقل از گزارش آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA)، ۵ نوامبر ۲۰۲۶.

انتهای پیام/