یک سال کار کردیم، پولمان چقدر آب رفت؟ / قدرت خرید ۱۰۰ میلیون تومان در یک سال
بررسی تغییر قیمت برخی از مهمترین داراییها در فاصله شهریور ۱۴۰۴ تا شهریور ۱۴۰۵ نشان میدهد ارزش ۱۰۰ میلیون تومان برای خرید طلا، دلار و خودرو بهشدت تغییر کرده است. محاسبات عصرنما نشان میدهد فردی که یک سال قبل ۱۰۰ میلیون تومان خود را به طلای ۱۸ عیار تبدیل کرده بود، با قیمتهای فعلی ارزش داراییاش به حدود ۲۷۹ میلیون تومان میرسید؛ اما نگهداری همان پول بهصورت نقد، بخش بزرگی از قدرت خرید آن را از بین برده است.
به گزارش عصرنما، برای بسیاری از خانوارهای ایرانی «۱۰۰ میلیون تومان» هنوز رقم قابل توجهی محسوب میشود؛ پولی که ممکن است حاصل ماهها پسانداز یک خانواده باشد.
اما سؤال مهم این است: ۱۰۰ میلیون تومان شهریور سال گذشته با ۱۰۰ میلیون تومان امروز واقعاً ارزش یکسانی دارد؟
برای پاسخ به این سؤال، عصرنما قدرت خرید این مبلغ را در چند بازار مهم شامل طلا، ارز، خودرو و مسکن بررسی کرده است.
نتیجه مقایسه نشان میدهد نگهداری پول نقد در دوره افزایش قیمت داراییها، به معنای کاهش قابل توجه قدرت خرید بوده است.
۱۰۰ میلیون تومان پارسال چند گرم طلا میخرید؟
یکی از واضحترین نمونهها بازار طلاست. در حوالی ۲۰ شهریور ۱۴۰۴، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۸ میلیون و ۶۶۹ هزار تومان بود.
با این حساب، دارنده ۱۰۰ میلیون تومان در آن زمان میتوانست تقریباً: 11.5 گرم طلای ۱۸ عیار خریداری کند.
اما با رسیدن قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در شهریور ۱۴۰۵ به محدوده بیش از ۲۴ میلیون تومان، همان ۱۰۰ میلیون تومان اکنون تنها حدود: ۴.۱ گرم طلای ۱۸ عیار قدرت خرید دارد.
یعنی قدرت خرید ۱۰۰ میلیون تومان در برابر طلا طی یک سال حدود ۶۴ درصد کاهش یافته است.
نکته جالبتر آنجاست که اگر فردی ۱۰۰ میلیون تومان خود را در شهریور سال گذشته به حدود ۱۱.۵ گرم طلا تبدیل کرده و آن را نگه داشته بود، ارزش آن با قیمت حدود ۲۴ میلیون و ۱۸۰ هزار تومان برای هر گرم، اکنون تقریباً به: ۲۷۹ میلیون تومان رسیده بود.
به بیان ساده، برای خرید همان مقدار طلایی که پارسال با ۱۰۰ میلیون تومان قابل خرید بود، امروز نزدیک به ۲۸۰ میلیون تومان پول لازم است.
دلار؛ ۱۰۰ میلیون تومان پارسال بیش از هزار دلار بود
بازار ارز نیز تصویر مشابهی ارائه میکند. در حوالی ۲۰ شهریور ۱۴۰۴، دلار در محدوده حدود ۹۸ هزار تومان قرار داشت.
بنابراین با ۱۰۰ میلیون تومان امکان خرید حدود: یکهزار و ۱۷ دلار وجود داشت.
اگر نرخ دلار را اکنون در محدوده ۲۳۳ هزار تومان در نظر بگیریم، ۱۰۰ میلیون تومان تنها قدرت خرید حدود: ۴۲۹ دلار را دارد.
در نتیجه، قدرت خرید ۱۰۰ میلیون تومان در برابر دلار در این مقایسه حدود ۵۸ درصد کاهش پیدا کرده است.
از سوی دیگر، ارزش ریالی همان حدود یکهزار و ۱۷ دلار در قیمت ۲۳۳ هزار تومانی امروز تقریباً: ۲۳۷ میلیون تومان خواهد بود.
یعنی برای خرید همان مقدار دلاری که شهریور سال گذشته با ۱۰۰ میلیون تومان امکانپذیر بود، اکنون بیش از دو برابر پول لازم است.
داستان خودرو حتی قابل لمستر است
بازار خودرو یکی دیگر از معیارهای قابل لمس برای سنجش کاهش قدرت خرید خانوارهاست.
برای نمونه، پژو ۲۰۷ پانوراما دندهای صفر در شهریور ۱۴۰۴ با قیمتهایی در محدوده ۹۷۰ میلیون تومان در بازار گزارش میشد. در آن زمان ۱۰۰ میلیون تومان معادل بیش از ۱۰ درصد قیمت این خودرو بود.
در شهریور ۱۴۰۵، قیمت بازار نسخههای صفر پژو ۲۰۷ پانوراما دندهای به محدوده بیش از ۲ میلیارد تومان رسیده و برای برخی نسخههای جدید حدود ۲.۴ میلیارد تومان قیمتگذاری میشود.
با فرض قیمت حدود ۲ میلیارد و ۳۹۰ میلیون تومان، ۱۰۰ میلیون تومان اکنون فقط حدود: ۴.۲ درصد قیمت خودرو را پوشش میدهد.
به عبارت دیگر، حتی اگر درآمد فرد افزایش پیدا کرده باشد، برای خرید داراییهایی نظیر خودرو باید بررسی کرد که آیا رشد درآمد او توانسته همپای افزایش قیمت دارایی حرکت کند یا خیر.
۱۰۰ میلیون تومان چند متر خانه در تهران میخرد؟
در بازار مسکن مقایسه کمی پیچیدهتر است؛ زیرا در سالهای اخیر انتشار منظم آمار رسمی معاملات مسکن تهران با محدودیت روبهرو بوده و بخش قابل توجهی از اعداد موجود بر اساس قیمتهای پیشنهادی و دادههای بازار تهیه میشوند.
برآوردهای منتشرشده برای شهریور ۱۴۰۴ متوسط قیمت مسکن تهران را در محدوده حدود ۱۲۵ میلیون تومان برای هر متر مربع قرار میدادند.
با چنین قیمتی، ۱۰۰ میلیون تومان حتی در سال گذشته نیز برای خرید یک متر آپارتمان متوسط در تهران کافی نبود و قدرت خرید آن حدود ۰.۸ متر مربع بود.
دادههای آگهیمحور شهریور ۱۴۰۵ نیز متوسط قیمت پیشنهادی آپارتمان در تهران را در سطوح بالاتری نشان میدهند.
بنابراین ۱۰۰ میلیون تومان در بازار مسکن پایتخت، امروز حتی سهم کوچکتری از یک متر آپارتمان را پوشش میدهد.
البته به دلیل تفاوت منابع و روش محاسبه قیمت مسکن، مقایسه این بخش باید بهعنوان یک برآورد از روند بازار تلقی شود و نه مقایسه دو آمار رسمی کاملاً همسان.
جدول قدرت خرید ۱۰۰ میلیون تومان؛ پارسال و امسال
اگر ۱۰۰ میلیون تومان شهریور ۱۴۰۴ را معیار قرار دهیم، تصویر کلی به این شکل است:
طلا
شهریور ۱۴۰۴: حدود ۱۱.۵ گرم
شهریور ۱۴۰۵: حدود ۴.۱ گرم
کاهش قدرت خرید: حدود ۶۴ درصد
دلار
شهریور ۱۴۰۴: حدود ۱,۰۱۷ دلار
شهریور ۱۴۰۵: حدود ۴۲۹ دلار
کاهش قدرت خرید: حدود ۵۸ درصد
پژو ۲۰۷ پانوراما دندهای
شهریور ۱۴۰۴: ۱۰۰ میلیون تومان معادل حدود ۱۰.۳ درصد قیمت خودرو
شهریور ۱۴۰۵: حدود ۴.۲ درصد قیمت یک نمونه صفر جدید
افت سهم قابل خرید: حدود ۶۰ درصد
این مقایسه یک نکته مهم را نشان میدهد: عدد روی اسکناس تغییر نکرده، اما مقدار کالایی که با آن میتوان خرید بهشدت تغییر کرده است.
اگر ۱۰۰ میلیون تومان را طلا یا دلار خریده بودیم چه میشد؟
محاسبات تقریبی عصرنما تصویر جالبی ارائه میکند.
اگر ۱۰۰ میلیون تومان شهریور ۱۴۰۴ به طلای ۱۸ عیار تبدیل شده بود، ارزش آن با قیمتهای فعلی به حدود: ۲۷۹ میلیون تومان میرسید.
اگر همین مبلغ با نرخ حدود ۹۸ هزار و ۳۰۰ تومان به دلار تبدیل شده بود، ارزش ریالی آن با دلار ۲۳۳ هزار تومانی امروز تقریباً: ۲۳۷ میلیون تومان بود.
این اعداد به معنی توصیه برای سرمایهگذاری در طلا یا ارز نیست؛ بلکه صرفاً مقایسهای برای نمایش تغییر ارزش پول در برابر دو دارایی در یک بازه یکساله است.
کاهش ارزش پول برای حقوقبگیران چه معنایی دارد؟
مسئله اصلی زمانی جدیتر میشود که رشد قیمت داراییها با رشد درآمد خانوار مقایسه شود.
یک کارمند یا کارگر ممکن است در پایان سال افزایش حقوق دریافت کند، اما اگر قیمت کالاها و داراییهای مورد نیاز او سریعتر از درآمد افزایش پیدا کند، در عمل قدرت خرید او کاهش یافته است.
به همین دلیل صرف افزایش اسمی حقوق نمیتواند به تنهایی معیار بهبود وضعیت اقتصادی خانوار باشد.
معیار مهمتر این است که یک ساعت، یک روز یا یک ماه کار فرد در سال جدید چه مقدار کالا و خدمات میتواند خریداری کند.
تورم فقط گرانی نیست؛ کوچک شدن قدرت خرید است
مردم معمولاً تورم را با افزایش قیمت کالاها احساس میکنند؛ اما سوی دیگر ماجرا کاهش قدرت خرید پول است.
وقتی قیمت یک دارایی از ۱۰۰ به ۲۰۰ افزایش پیدا میکند، تنها نمیتوان گفت آن دارایی دو برابر گران شده است؛ از زاویه دارنده پول نقد نیز میتوان گفت قدرت خرید او نسبت به آن دارایی نصف شده است.
مقایسه ۱۰۰ میلیون تومان در شهریور ۱۴۰۴ و شهریور ۱۴۰۵ دقیقاً همین مسئله را نشان میدهد.
صد میلیون تومان همچنان روی کاغذ «صد میلیون تومان» است، اما مقدار طلا، دلار، خودرو یا مسکنی که میتوان با آن خرید دیگر همان مقدار یک سال قبل نیست.
۱۰۰ میلیون تومان امروز واقعاً چقدر میارزد؟
پاسخ به این سؤال به معیار مورد استفاده بستگی دارد.
اگر طلا را معیار قرار دهیم، برای داشتن قدرت خرید تقریباً مشابه ۱۰۰ میلیون تومان شهریور ۱۴۰۴، امروز نزدیک به ۲۸۰ میلیون تومان لازم است.
اگر دلار را معیار قرار دهیم، این رقم حدود ۲۳۷ میلیون تومان میشود.
بنابراین نمیتوان یک عدد واحد را بهعنوان «ارزش واقعی» ۱۰۰ میلیون تومان اعلام کرد؛ اما مقایسه بازارهای مختلف بهخوبی نشان میدهد که قدرت خرید پول نقد در برابر بسیاری از داراییها طی یک سال به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.
و شاید سؤال مهمتر برای خانوار ایرانی این باشد:
اگر درآمد ما طی یک سال دو یا سه برابر نشده، چگونه باید فاصله ایجادشده میان درآمد و قیمت داراییها را جبران کنیم؟
انتهای پیام/
-
یک فعال کارگری با هشدار نسبت به فاصله فزاینده میان دستمزد و هزینههای زندگی میگوید افزایش شدید قیمت کالاهای اساسی، قدرت خرید حقوقبگیران را بهشدت کاهش داده است؛ شرایطی که بار دیگر مطالبه «ترمیم دستمزد کارگران» در میانه سال را پررنگ میکند.
اشتراکگذاری: