مخترع رادار کیست؟ واقعیت ادعای ترامپ درباره اختراع رادار توسط عمویش
اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره نقش عمویش در توسعه فناوری رادار، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که مخترع اصلی رادار چه کسی بود؟ بررسی تاریخ این فناوری نشان می‌دهد که رادار حاصل تلاش چندین دانشمند بوده و نام رابرت واتسون وات، فیزیک‌دان اسکاتلندی، بیش از دیگران با توسعه رادار مدرن گره خورده است.
به گزارش عصرنما، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در سخنرانی ۸ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۶ مهر ۱۴۰۵) در نشستی با موضوع ابتکارات علمی در واشنگتن، با اشاره به سوابق علمی عموی خود، جان ترامپ، مدعی شد که او در جریان جنگ جهانی دوم نقش مهمی در توسعه فناوری رادار داشته است.
ترامپ همچنین گفت عمویش در جریان عملیات تاریخی پیاده‌سازی نیروهای متفقین در نرماندی، به بهبود عملکرد تجهیزات راداری در شرایط نامساعد جوی کمک کرده بود.
این اظهارات بار دیگر توجه‌ها را به تاریخ اختراع یکی از مهم‌ترین فناوری‌های نظامی و غیرنظامی جهان جلب کرده است؛ فناوری‌ای که امروزه در سامانه‌های پدافند هوایی، هواپیماها، کشتی‌ها، فرودگاه‌ها و حتی پیش‌بینی وضعیت آب‌وهوا کاربرد دارد.
اما مخترع واقعی رادار چه کسی است و آیا عموی ترامپ در اختراع این فناوری نقش داشته است؟
مخترع رادار چه کسی بود؟
رابرت واتسون وات (Robert Watson-Watt)، فیزیک‌دان و مهندس اسکاتلندی، یکی از مهم‌ترین چهره‌های تاریخ رادار و از پیشگامان ساخت نخستین سامانه‌های عملیاتی رادار به شمار می‌رود. او در سال ۱۹۳۵ میلادی موفق شد قابلیت شناسایی هواپیما با استفاده از بازتاب امواج رادیویی را در یک آزمایش عملی نشان دهد.
در ۲۶ فوریه ۱۹۳۵، واتسون وات به همراه آرنولد ویلکینز آزمایشی تاریخی را در منطقه داونتری بریتانیا انجام داد. در این آزمایش، بازتاب امواج رادیویی از یک هواپیمای در حال پرواز شناسایی شد.
این موفقیت زمینه توسعه شبکه راداری «Chain Home» را فراهم کرد؛ سامانه‌ای که در جریان جنگ جهانی دوم نقش مهمی در شناسایی هواپیماهای مهاجم و دفاع هوایی بریتانیا داشت. به همین دلیل، واتسون وات در بسیاری از منابع تاریخی به‌عنوان یکی از پدران رادار مدرن شناخته می‌شود.
نخستین رادار جهان را چه کسی ساخت؟
با وجود شهرت واتسون وات، تاریخچه رادار به چند دهه قبل از آزمایش سال ۱۹۳۵ بازمی‌گردد. در سال ۱۹۰۴، کریستیان هولسمایر (Christian Hülsmeyer)، مخترع آلمانی، دستگاهی موسوم به «تله‌موبیلوسکوپ» ساخت که می‌توانست با استفاده از امواج رادیویی، وجود اجسام فلزی مانند کشتی‌ها را شناسایی کند. این دستگاه یکی از نخستین نمونه‌های عملی فناوری شناسایی اجسام با امواج رادیویی بود، هرچند امکانات آن با رادارهای امروزی تفاوت زیادی داشت.
پیش از آن نیز هاینریش هرتز، فیزیک‌دان آلمانی، در دهه ۱۸۸۰ میلادی ویژگی‌های امواج الکترومغناطیسی و بازتاب آن‌ها را بررسی کرده بود؛ پژوهش‌هایی که پایه علمی ساخت رادار را فراهم کردند. بنابراین، اختراع رادار را نمی‌توان به یک دانشمند یا یک کشور محدود کرد.
عموی ترامپ چه نقشی در ساخت رادار داشت؟
جان جورج ترامپ (John G. Trump)، عموی دونالد ترامپ، مهندس برق و پژوهشگر دانشگاه MIT آمریکا بود که در سال ۱۹۸۵ درگذشت. او در زمینه فناوری ولتاژ بالا، شتاب‌دهنده‌های الکترونی، کاربردهای پزشکی پرتوها و توسعه تجهیزات راداری فعالیت داشت.
جان ترامپ در جریان جنگ جهانی دوم به برنامه‌های تحقیقاتی رادار آمریکا پیوست و در فعالیت‌های آزمایشگاه تابش دانشگاه MIT مشارکت کرد. او در سال ۱۹۴۴ مسئولیت شاخه بریتانیایی این آزمایشگاه را بر عهده گرفت و در هماهنگی و توسعه کاربردهای عملیاتی سامانه‌های راداری متفقین نقش داشت.
جان ترامپ همچنین در سال ۱۹۸۳ به دلیل دستاوردهای علمی خود در زمینه کاربرد پرتوهای یون‌ساز در پزشکی، صنعت و فیزیک اتمی، مدال ملی علوم آمریکا را دریافت کرد.
با این حال، فعالیت‌های مهم او در حوزه رادار عمدتاً از سال ۱۹۴۰ به بعد آغاز شد؛ یعنی چندین سال پس از آزمایش موفق واتسون وات و چند دهه پس از ساخت دستگاه هولسمایر.
آیا ادعای ترامپ درباره اختراع رادار صحت دارد؟
بررسی متن سخنرانی ترامپ در ۸ اکتبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که او از مشارکت عمویش در توسعه رادار سخن گفته و مستقیماً ادعا نکرده است که جان ترامپ نخستین مخترع رادار بوده است. این بخش از اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا با سوابق علمی جان ترامپ مطابقت دارد؛ زیرا اسناد تاریخی نیز مشارکت او در توسعه و کاربرد سامانه‌های راداری متفقین را تأیید می‌کنند.
اما اگر این سخنان به معنای اختراع اولیه رادار توسط عموی ترامپ تفسیر شود، چنین برداشتی با تاریخ ثبت‌شده این فناوری سازگار نیست.
در واقع، میان اختراع اولیه رادار، توسعه رادار عملیاتی و ارتقای تجهیزات راداری در جنگ جهانی دوم تفاوت وجود دارد و نباید نقش دانشمندان این سه دوره را یکسان دانست.
رادار چگونه کار می‌کند؟
رادار مخفف عبارت انگلیسی Radio Detection and Ranging به معنای «آشکارسازی و فاصله‌یابی رادیویی» است.
این فناوری با ارسال امواج رادیویی و دریافت بازتاب آن‌ها از اجسام، می‌تواند وجود و فاصله اهدافی مانند هواپیماها، کشتی‌ها و سایر اشیا را مشخص کند.
برخی سامانه‌های راداری نیز قادرند سرعت و جهت حرکت اهداف را اندازه‌گیری کنند.
امروزه رادار یکی از فناوری‌های کلیدی در سامانه‌های دفاعی، کنترل ترافیک هوایی، ناوبری دریایی و هواشناسی محسوب می‌شود.
بالاخره مخترع واقعی رادار کیست؟
بررسی منابع تاریخی نشان می‌دهد که نمی‌توان اختراع رادار را به‌طور کامل به یک نفر نسبت داد.
کریستیان هولسمایر در سال ۱۹۰۴ یکی از نخستین دستگاه‌های شناسایی اجسام با امواج رادیویی را ساخت. رابرت واتسون وات در سال ۱۹۳۵ نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه رادار عملیاتی ایفا کرد و جان ترامپ نیز در دهه ۱۹۴۰ در پیشرفت تجهیزات راداری مشارکت داشت.
در نتیجه، رابرت واتسون وات به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین پیشگامان رادار مدرن شناخته می‌شود و عموی دونالد ترامپ، با وجود نقش علمی مهم خود، مخترع اولیه رادار نبود.
انتهای پیام/
اشتراک‌گذاری: