هلدینگ خلیج فارس در پتروشیمی مهر چه می‌کرد؟/ ابهام در نظارت بر شرکتی با بدهی ۸۷۲ میلیون دلاری

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی عصرنما، پرونده پتروشیمی مهر بار دیگر ضرورت بررسی عملکرد ساختار مدیریتی و نظارتی یکی از شرکت‌های صنعت پتروشیمی کشور را مطرح کرده است؛ پرونده‌ای که یک سوی آن مطالبات صدها میلیون دلاری پتروشیمی جم و منافع بازنشستگان قرار دارد و سوی دیگر آن، اختلافات حقوقی بین‌المللی درباره نحوه کنترل شرکت و گردش منابع مالی مرتبط با فروش محصولات پتروشیمی مهر است.

در این میان، نقش شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس به‌عنوان مجموعه مرتبط با سهامدار ۴۰ درصدی پتروشیمی مهر، نیازمند بررسی دقیق‌تری است.

۸۷۲ میلیون دلار بدهی؛ پرونده‌ای که به اجرای حکم رسید

بر اساس گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری تسنیم در ۸ تیر ۱۴۰۵، اختلاف پتروشیمی جم و پتروشیمی مهر بر سر مطالبات ناشی از قرارداد بلندمدت تأمین اتیلن، پس از سال‌ها رسیدگی حقوقی به صدور حکم قطعی منجر شد.

در نهایت، شعبه اول اجرای احکام مدنی عسلویه مزایده تأسیسات پتروشیمی مهر را برگزار کرد و به دلیل نبود خریدار، دارایی‌های موضوع مزایده با ارزش کارشناسی حدود ۴۸۹.۶ میلیون دلار، در ازای بخشی از مطالبات به پتروشیمی جم واگذار شد.

اهمیت این موضوع از آن جهت است که پتروشیمی جم با منافع اقتصادی صندوق بازنشستگی کشوری ارتباط دارد و اجرای حکم، به‌عنوان اقدامی در مسیر استیفای حقوق بازنشستگان معرفی شده است.

با این حال، پرسش درباره چگونگی شکل‌گیری این بدهی و مسئولیت مدیران و نهادهای نظارتی شرکت همچنان اهمیت دارد.

اسناد دادگاه لندن درباره مدیریت پتروشیمی مهر چه می‌گویند؟

در رأی مورخ سوم دسامبر ۲۰۲۵ دادگاه عالی انگلستان، در پرونده اختلاف شرکت Alliance Petrochemical Investment با فرانچسکو مازاگاتی و دیگر اشخاص مرتبط، ادعاهایی درباره ساختار واقعی مدیریت پتروشیمی مهر مطرح شده است.

در بند ۱۹ این رأی آمده که به ادعای خواندگان، آرشیا جهانپور از سپتامبر ۲۰۱۸ کنترل مؤثر شرکت API را در اختیار داشته و در مدیریت عملیات پتروشیمی مهر، حضور در جلسات هیئت‌مدیره، انتصاب مدیران و اداره معاملات تجاری نقش ایفا می‌کرده است.

در همین بخش ادعا شده که جهانپور در ژانویه ۲۰۱۹ سید علی حسینی را به‌عنوان مدیرعامل پتروشیمی مهر منصوب کرده و مدیرعامل نیز مطابق دستورهای او عمل می‌کرده است.

البته این موارد، ادعاهای یکی از طرف‌های دعوا هستند و دادگاه آنها را به‌عنوان واقعیت قطعی احراز نکرده است.

با وجود این، طرح چنین ادعاهایی درباره نحوه اداره یک شرکت بزرگ پتروشیمی، ضرورت شفاف‌سازی ساختار تصمیم‌گیری و نظارت سهامداران را برجسته می‌کند.

نمایندگان هلدینگ خلیج فارس در هیئت‌مدیره چه نظارتی داشتند؟

طبق اسناد قضایی، ۴۰ درصد سهام پتروشیمی مهر متعلق به شرکت NPC International Ltd بوده است؛ شرکتی که در گزارش شفاف‌سازی هلدینگ خلیج فارس نیز به‌عنوان سهامدار این مجموعه معرفی شده است. در چنین ساختاری، بررسی نقش نمایندگان سهامدار در هیئت‌مدیره اهمیت ویژه‌ای دارد.

اگر ادعاهای مربوط به نفوذ مدیریتی اشخاص خارج از ساختار رسمی شرکت صحت داشته باشد، باید روشن شود نمایندگان سهامدار ۴۰ درصدی تا چه اندازه از این وضعیت اطلاع داشته‌اند.

آیا انتصاب مدیرعامل و دیگر مدیران مطابق فرآیندهای قانونی و مصوبات هیئت‌مدیره انجام شده است؟

آیا معاملات تجاری و قراردادهای فروش محصولات پتروشیمی مهر تحت نظارت کافی قرار داشته‌اند؟

آیا گزارش‌های حسابرسی و کنترل‌های داخلی، مخاطرات احتمالی ناشی از ساختار مدیریت و معاملات را شناسایی کرده بودند؟

و مهم‌تر از همه، نمایندگان مرتبط با هلدینگ خلیج فارس در صورت اطلاع از هرگونه تخلف یا تعارض منافع احتمالی، چه اقداماتی برای حفاظت از حقوق سهامدار انجام داده‌اند؟

پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند انتشار اسامی نمایندگان، صورت‌جلسات هیئت‌مدیره، گزارش‌های حسابرسی و مستندات تصمیمات مدیریتی در دوره مورد بحث است.

هلدینگ خلیج فارس درباره پیامدهای مالی چه گفته است؟

بر اساس گزارش منتشرشده در ۱۶ شهریور ۱۴۰۵ از اطلاعیه شفاف‌سازی شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس، این هلدینگ ضمن تأیید روند حقوقی مربوط به بدهی ۸۷۲ میلیون دلاری، اعلام کرده که پتروشیمی مهر در صورت‌های مالی مجموعه به‌عنوان شرکت وابسته شناسایی شده است.

در این گزارش، ارزش دفتری سرمایه‌گذاری مرتبط با شرکت NPCI حدود ۳.۹ همت عنوان شده و بر محدود بودن مسئولیت سهامداران به میزان سهام آنها تأکید شده است. اما محدودیت مسئولیت مالی سهامدار با مسئولیت نظارتی نمایندگان منصوب در هیئت‌مدیره دو موضوع متفاوت است.

اینکه یک سهامدار الزام مستقیمی به پرداخت تمام بدهی‌های شرکت ندارد، به‌تنهایی پاسخگوی پرسش‌ها درباره کیفیت نظارت نمایندگان او بر تصمیمات شرکت نیست.

البته برای تعیین مسئولیت احتمالی اشخاص باید اختیارات قانونی، آرای ثبت‌شده، میزان دسترسی به اطلاعات و اقدامات واقعی هر نماینده بررسی شود.

آیا هشدارهای لازم در سال‌های گذشته داده شده بود؟

یکی از مهم‌ترین ابعاد این پرونده، بررسی عملکرد سیستم‌های نظارت داخلی در سال‌های گذشته است.

آیا نمایندگان سهامدار از اختلافات حقوقی، نحوه مدیریت معاملات و وضعیت تعهدات مالی پتروشیمی مهر گزارش‌های منظم دریافت می‌کردند؟

آیا نسبت به مخاطرات مالی احتمالی به سهامدار اصلی هشدار داده شده بود؟

اگر چنین هشدارهایی وجود داشته، چه تصمیماتی برای کاهش مخاطرات اتخاذ شده است؟

و اگر گزارشی ارائه نشده، دلیل این ضعف احتمالی در نظام نظارت چه بوده است؟

پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند مشخص کند که آیا صرفاً با اختلافات تجاری و حقوقی مواجه بوده‌ایم یا ضرورت بررسی قصور احتمالی در ساختار نظارت شرکتی نیز وجود دارد.

مطالبه عصرنما؛ انتشار اسناد و پاسخگویی مدیران

پرونده پتروشیمی مهر نباید صرفاً به اختلافات قضایی و ارقام بدهی محدود بماند.

هلدینگ خلیج فارس لازم است درباره عملکرد نمایندگان مرتبط با خود در هیئت‌مدیره پتروشیمی مهر، سازوکار نظارت بر معاملات و انتصابات، گزارش‌های دریافتی و اقدامات انجام‌شده برای حفاظت از منافع سهامدار توضیح دهد.

همچنین ضروری است وضعیت دقیق مطالبات باقی‌مانده پتروشیمی جم پس از اجرای حکم و آثار مالی آن برای ذی‌نفعان صندوق بازنشستگی کشوری شفاف شود.

پرسش نهایی عصرنما این است: اگر در سال‌های گذشته افرادی خارج از ساختار رسمی، مطابق ادعاهای مطرح‌شده در دادگاه لندن، در مدیریت پتروشیمی مهر نقش تعیین‌کننده داشته‌اند، نمایندگان سهامدار ۴۰ درصدی چگونه بر این شرکت نظارت می‌کردند؟

تا زمانی که اسناد مدیریتی و نظارتی منتشر نشود، نمی‌توان درباره مسئولیت قطعی اشخاص داوری کرد؛ اما این ابهام‌ها نیز نباید بدون پاسخ باقی بمانند.

عصرنما آمادگی دارد توضیحات و مستندات هلدینگ خلیج فارس، پتروشیمی مهر و دیگر اشخاص مرتبط را درباره موضوعات مطرح‌شده منتشر کند.