ایران چه زیردریایی هوشمندی را در تنگه هرمز شکار کرد؟ | مشخصات و فناوری Dive-LD
شکار یک زیرسطحی بدونسرنشین آمریکایی در ورودی تنگه هرمز، نام «Dive-LD» را به یکی از موضوعات خبرساز تبدیل کرده است؛ سامانهای خودران که برای مأموریتهای طولانی زیر آب، شناسایی، پایش و عملیات دریایی طراحی شده است. اما Dive-LD دقیقاً چیست، چه فناوریهایی دارد و دستیابی ایران به چنین سامانهای از نظر فنی چه اهمیتی میتواند داشته باشد؟
به گزارش سرویس علم و فناوری عصرنما، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از در اختیار گرفتن یک وسیله زیرسطحی بدونسرنشین متعلق به نیروهای آمریکایی در محدوده تنگه هرمز خبر داده است؛ اتفاقی که علاوه بر ابعاد نظامی و سیاسی، از منظر فناوریهای نوین دریایی نیز اهمیت دارد.
بررسی تصاویر منتشرشده نشان میدهد زیرسطحی موردنظر با Anduril Dive-LD مطابقت دارد؛ یک وسیله زیرسطحی خودران یا AUV که برخلاف زیردریاییهای متعارف، خدمهای درون آن حضور ندارند و میتواند مأموریتهای خود را بهصورت خودکار انجام دهد.
فرماندهی مرکزی آمریکا نیز از دست رفتن یک Dive-LD را تأیید کرده، هرچند روایت متفاوتی از ماجرا ارائه داده و اعلام کرده است این وسیله هنگام پایش آبهای منطقه دچار نقص شده بود.
Dive-LD چیست؟
Dive-LD را نباید با زیردریاییهای اتمی و سرنشیندار آمریکا مانند کلاس ویرجینیا اشتباه گرفت. این وسیله در دسته Autonomous Underwater Vehicle یا AUV قرار میگیرد؛ یعنی یک وسیله زیرسطحی خودران که میتواند بدون حضور خدمه وارد آب شده و برای مدت طولانی مأموریت انجام دهد.
Dive-LD ابتدا توسط شرکت Dive Technologies توسعه یافت و پس از خرید این شرکت توسط Anduril Industries، توسعه این خانواده از سامانههای زیرسطحی در مجموعه Anduril ادامه پیدا کرد.
هدف اصلی چنین فناوریهایی کاهش وابستگی به زیردریاییهای بزرگ و گرانقیمت برای انجام مأموریتهایی است که یک ربات زیرآبی نیز قادر به انجام آنهاست.
مشخصات زیرسطحی Dive-LD
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره این سامانه، Dive-LD یک وسیله زیرسطحی نسبتاً بزرگ است.
مشخصات کلی Dive-LD:
نوع: وسیله زیرسطحی خودران (AUV)
طول: حدود ۵.۸ متر
وزن: حدود ۳ تن
سرنشین: بدون سرنشین
مأموریت: عملیات طولانیمدت زیرسطحی
ساختار: ماژولار و قابل تجهیز به حسگرها و محمولههای مختلف
سازنده: Anduril Industries آمریکا
یکی از ویژگیهای مهم این سامانه، وجود فضای قابلتوجه برای نصب محمولههای مختلف است. به همین دلیل میتوان یک Dive-LD را متناسب با نوع مأموریت به حسگرها و تجهیزات متفاوت مجهز کرد.
زیردریایی هوشمند آمریکا چگونه بدون خدمه کار میکند؟
تفاوت اساسی Dive-LD با زیردریاییهای سنتی در همین نقطه است.
در یک زیردریایی متعارف، خدمه وظیفه هدایت، مسیریابی و مدیریت سامانهها را برعهده دارند؛ اما در یک AUV، بخش بزرگی از این فرایندها توسط رایانهها و سامانههای خودکار انجام میشود.
اپراتورها میتوانند مأموریت و مسیر موردنظر را تعریف کنند و وسیله سپس بخش قابلتوجهی از عملیات را بهصورت مستقل انجام دهد.
این ویژگی امکان حضور طولانیتر در مناطق پرخطر را بدون به خطر انداختن جان خدمه فراهم میکند.
به همین دلیل سامانههای خودران دریایی به یکی از حوزههای مهم رقابت فناوری میان قدرتهای نظامی جهان تبدیل شدهاند.
Dive-LD چه مأموریتی میتواند انجام دهد؟
ماهیت ماژولار Dive-LD باعث شده است کاربرد آن تنها به یک مأموریت محدود نباشد.
از جمله مأموریتهایی که برای این خانواده از وسایل زیرسطحی مطرح شده میتوان به شناسایی و پایش، نقشهبرداری از بستر دریا، مأموریتهای مقابله با مین، بازرسی زیرساختهای زیرآبی و حمل حسگرهای مختلف اشاره کرد.
این قابلیت در مناطقی مانند تنگه هرمز اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
تنگه هرمز علاوه بر اهمیت فوقالعاده اقتصادی و ژئوپلیتیکی، یک محیط پیچیده برای عملیات دریایی است و اطلاعات مربوط به بستر دریا، مسیرهای عبور، موانع و شرایط زیرسطحی میتواند ارزش عملیاتی بالایی داشته باشد.
Dive-LD در تنگه هرمز چه میکرد؟
پاسخ قطعی به این پرسش بدون دسترسی به دادههای مأموریت این وسیله امکانپذیر نیست.
مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند این زیرسطحی در حال پایش آبهای منطقه بوده است.
از سوی دیگر، قابلیتهای شناختهشده این خانواده از AUVها اجازه انجام مأموریتهایی مانند شناسایی، پایش و عملیات مرتبط با مین را میدهد.
بنابراین نباید بدون انتشار اطلاعات فنی از حافظه و تجهیزات نصبشده روی نمونه بهدستآمده، مأموریت دقیق آن را قطعی دانست.
چرا دستیابی ایران به Dive-LD از نظر فناوری مهم است؟
ارزش بالقوه یک وسیله زیرسطحی خودران فقط در بدنه آن خلاصه نمیشود.
اگر سامانه بهصورت نسبتاً سالم به دست طرف مقابل برسد، بخشهایی مانند معماری الکترونیکی، سیستم تأمین انرژی، شیوه ساخت، سامانههای ناوبری، رایانه مأموریت، حسگرها، نرمافزار و نحوه یکپارچهسازی اجزای مختلف میتوانند از منظر مهندسی مورد مطالعه قرار گیرند.
البته یک نکته مهم وجود دارد: آمریکا اعلام کرده Dive-LD از دسترفته یک نمونه قدیمیتر بوده و تجهیزات طبقهبندیشده سونار یا رادار و اطلاعات حساس روی آن وجود نداشته است.
بنابراین در شرایط فعلی نمیتوان ادعا کرد ایران به «فناوری محرمانه آمریکا» دست یافته است.
با این حال، حتی بررسی مهندسی یک سامانه تجاری-نظامی پیشرفته میتواند برای شناخت طراحی و معماری نسل جدید رباتهای زیرسطحی اهمیت داشته باشد.
آیا ایران میتواند زیردریایی هوشمند آمریکا را مهندسی معکوس کند؟
مهندسی معکوس الزاماً به معنای ساخت یک نسخه کاملاً مشابه نیست. بررسی یک سامانه خارجی میتواند اطلاعاتی درباره انتخاب مواد، طراحی بدنه، جانمایی تجهیزات، سیستم رانش، مدیریت انرژی، معماری الکترونیکی و روشهای تولید در اختیار متخصصان قرار دهد.
تحلیل Naval News نیز Dive-LD را از طراحیهای زیرسطحی بدونسرنشین شناختهشده ایران پیچیدهتر ارزیابی کرده و معتقد است دسترسی به آن میتواند به توسعه تواناییهای زیرسطحی ایران کمک کند.
اما اینکه چه مقدار از فناوری این وسیله قابل استخراج و بازتولید باشد، به وضعیت نمونه بهدستآمده، تجهیزات نصبشده روی آن و وجود یا نبود سازوکارهای حفاظت از داده بستگی دارد.
تفاوت Dive-LD با یک زیردریایی معمولی چیست؟
اصطلاح «زیردریایی هوشمند» برای مخاطب عمومی قابل فهم است، اما از نظر فنی Dive-LD یک زیردریایی متعارف محسوب نمیشود. این وسیله یک AUV یا وسیله زیرسطحی خودران است.
زیردریاییهای نظامی متعارف ممکن است دهها یا بیش از صد خدمه داشته باشند و برای عملیات رزمی گسترده طراحی شده باشند؛ اما Dive-LD بدون سرنشین است و وظایف مشخصی را بر اساس مأموریت تعریفشده انجام میدهد.
بنابراین مقایسه مستقیم آن با زیردریاییهای اتمی آمریکا صحیح نیست.
روایت ایران و آمریکا از ماجرا چیست؟
ایران اعلام کرده این زیرسطحی آمریکایی طی یک عملیات اطلاعاتی و عملیاتی در ورودی تنگه هرمز به دست نیروهای ایرانی افتاده است.
طرف آمریکایی اصل از دست رفتن Dive-LD را تأیید کرده اما میگوید این وسیله بیش از یک روز پیش از اعلام ایران دچار نقص فنی شده و عملاً در آب از کار افتاده بود.
سنتکام همچنین تأکید کرده که نمونه موردنظر تجهیزات طبقهبندیشده سونار یا رادار نداشته است.
در نتیجه اصل در اختیار گرفتن یک زیرسطحی آمریکایی تأیید شده، اما درباره چگونگی به دست آمدن آن دو روایت متفاوت وجود دارد.
آینده جنگ دریایی؛ رباتها به زیر آب میروند
اهمیت ماجرای Dive-LD شاید فراتر از یک زیرسطحی باشد. نیروهای دریایی جهان بهسرعت به سمت استفاده از شناورهای بدون سرنشین سطحی و زیرسطحی حرکت میکنند. این سامانهها میتوانند بدون به خطر انداختن نیروهای انسانی وارد مناطق مینگذاریشده یا محیطهای تحت کنترل دشمن شوند و ساعتها یا روزها به جمعآوری اطلاعات بپردازند.
در چنین شرایطی، رقابت آینده در دریا فقط میان ناوها و زیردریاییهای بزرگ نخواهد بود؛ شبکهای از حسگرها، پهپادها، شناورهای خودران و رباتهای زیرسطحی نیز بخش مهمی از میدان نبرد را تشکیل خواهند داد.
اتفاق اخیر تنگه هرمز را نیز میتوان در همین چارچوب دید؛ جایی که رقابت ایران و آمریکا اکنون علاوه بر سطح آب و آسمان، بیش از گذشته به زیر آب کشیده شده است.
انتهای پیام/
-
شرکتهای پیشرو در حوزه هوش مصنوعی فیزیکی و رباتیک، برای غلبه بر بحران کمبود دادههای آموزشی، به روشی کاملاً نوآورانه روی آوردهاند: ثبت امواج مغزی اپراتورهای انسانی حین انجام کارهای پیچیده.
اشتراکگذاری: